Met BIP-110 ontstond een chainsplit. Wat gebeurde er en wat volgt?

Afgelopen zaterdag begon een kleine groep nodes die BIP-110 afdwong een andere chain te volgen dan de rest van het Bitcoin-netwerk. Miners produceerden twee blokken op die alternatieve chain, waarna deze stilviel. Bitcoin bleef ondertussen normaal transacties verwerken en blokken produceren.

Deze gebeurtenis liet zien hoe Bitcoin omgaat met omstreden regelwijzigingen. Iedereen kan zelf kiezen welke software hij draait. Nieuwe regels worden pas onderdeel van Bitcoin wanneer gebruikers, miners en economisch relevante partijen ze gezamenlijk volgen.

Wat BIP-110 voorstelde

BIP-110, formeel de Reduced Data Temporary Softfork, stelde een tijdelijke wijziging van de consensusregels van Bitcoin voor. De wijziging zou ongeveer een jaar lang beperkingen opleggen aan verschillende manieren waarop grotere hoeveelheden arbitraire data in Bitcoin-transacties kunnen worden opgenomen.

Voorstanders stelden dat afbeeldingen, tekst en andere niet-financiële data permanente opslagkosten veroorzaken voor nodebeheerders en met betalingen concurreren om blockruimte. Tegenstanders maakten bezwaar tegen consensusregels die bepalen welke transacties, ondanks betaalde fees, zijn toegestaan. Zij waarschuwden ook dat BIP-110 meer raakte dan afbeeldingen en inscriptions. De zeven regels beperkten verschillende script- en witnessconstructies, waaronder mogelijkheden voor toekomstige protocolontwikkeling.

Het voorstel mikte op signalering door 55% van de miners en bevatte een verplichte signaleringsfase. Vanaf blok 961.632 zouden nodes die BIP-110 afdwongen ieder blok zonder BIP-110-signaal afwijzen, ook wanneer de rest van het netwerk dat blok als geldig beschouwde.

Hoe de chains splitsten

De signaleringsdrempel van 55% werd niet gehaald. In de laatste periode signaleerde slechts ongeveer 2,53% van de blokken steun voor BIP-110.

Op zaterdag minde AntPool blok 961.632 zonder het BIP-110-signaal. Standaard Bitcoin-nodes accepteerden het blok. BIP-110-nodes wezen het af en bleven bij het voorgaande blok.

Een miner die OCEAN gebruikte, produceerde vervolgens een alternatief blok met het BIP-110-signaal op blockhoogte 961.632, gevolgd door nog een blok op blockhoogte 961.633. De reguliere Bitcoin-chain kreeg vrijwel alle rekenkracht achter zich en liep uit. De BIP-110-nodes konden deze chain niet volgen, omdat zij het eerste blok zonder signaal als ongeldig beschouwden.

Dit was een echte chainsplit: twee groepen nodes verschilden van mening over welke chain geldig was. Er ontstonden geen twee gelijkwaardig ondersteunde versies van Bitcoin. Eén chain behield vrijwel alle miningactiviteit en de bestaande economische infrastructuur. De andere produceerde twee blokken.

Roughnecks, de mininggroep die de twee BIP-110-blokken had gemined, maakte zondagochtend bekend te stoppen met minen. De groep adviseerde anderen om onder het bestaande algoritme niet verder te minen op deze chain.

Waarom de minderheidschain vastliep

Bitcoin past de moeilijkheidsgraad voor miners iedere 2.016 blokken aan, zodat gemiddeld ongeveer iedere tien minuten een nieuw blok verschijnt. Een afgesplitste chain neemt op het moment van de splitsing dezelfde moeilijkheidsgraad over.

Met weinig rekenkracht moesten de BIP-110-miners blokken vinden waarvan de moeilijkheid was afgestemd op het veel grotere Bitcoin-netwerk. Nieuwe blokken kwamen daardoor langzaam. Toch moest de chain eerst 2.016 blokken produceren voordat de moeilijkheid kon worden verlaagd.

Op 10 augustus om 11.28 uur CEST liet de live monitor van OrangeSurf zien dat de reguliere Bitcoin-chain op blok 961.857 stond en de BIP-110-chain op 961.633. Het verschil bedroeg 224 blokken. Volgens de monitor zou Bitcoin na 12 dagen zijn volgende moeilijkheidsaanpassing bereiken. Voor de minderheidschain zou dat in het gemeten tempo ongeveer 4,3 jaar duren.

Die schatting verandert wanneer miners zich aansluiten of vertrekken. Onder de huidige omstandigheden kan de minderheidschain de vereiste blockhoogtes voor verdere activatie niet binnen afzienbare tijd bereiken.

Wat de splitsing betekent voor Bitcoin

Een technische chainsplit veroorzaakt niet automatisch een netwerkcrisis. De praktische uitkomst hangt af van welke chain blijvende steun krijgt van miners, gebruikers, wallets, handelsplatformen, bedrijven en liquiditeit.

De gebeurtenis liet ook zien waarom aantallen nodes of publieke verklaringen op zichzelf geen consensus bepalen. Miners beslissen niet eenzijdig over de regels van Bitcoin. Hun rekenkracht bepaalt wel welke geldige chain het meeste werk opbouwt. Gebruikers en bedrijven bepalen welke regels zij volgen en welke bitcoin zij economisch als Bitcoin erkennen. Voor een omstreden wijziging moeten deze groepen hun keuzes op elkaar afstemmen.

Voor gebruikers die op de reguliere Bitcoin-chain bleven, werkte het netwerk normaal door. De operationele risico's en risico's op double spends lagen bij de vastgelopen chain en bij partijen die zonder replay protection op beide chains transacties uitvoerden.

De uitkomst beëindigt de discussie over arbitraire data niet. Een deel van de Bitcoin-gebruikers vindt dat de markt voor transactiekosten moet bepalen hoe blockruimte wordt gebruikt. Anderen zien permanent opgeslagen niet-financiële data als een vermijdbare belasting van het netwerk.

Wat gebeurt er nu?

De regels van BIP-110 over databeperking zijn niet geactiveerd op de reguliere Bitcoin-chain. De minderheidschain bestaat nog als een afzonderlijke transactiegeschiedenis. Zonder hernieuwde steun van miners kan deze chain de verplichte signaleringsfase niet binnen afzienbare tijd doorlopen.

Luke Dashjr schreef op X dat de poging volgens hem nog niet voorbij was. Op 9 augustus meldde hij dat nog werd besproken hoe het vervolg eruit moest zien. Enkele uren later schreef hij dat er een wijziging van het proof-of-work-algoritme zou volgen als voldoende miningsteun uitbleef. Er ligt nog geen afgerond of breed gedragen voorstel. Een ander proof-of-work-algoritme zou een afzonderlijke hard fork betekenen waarvoor nieuwe software, coördinatie en economische steun nodig zijn.

Toekomstige voorstellen over arbitraire data hebben opnieuw grondige technische beoordeling en voldoende steun van gebruikers, miners en economische partijen nodig. Alleen dan kunnen de gedeelde regels van Bitcoin worden gewijzigd zonder de voorstanders op een geïsoleerde chain achter te laten.

Zaterdag gaf geen antwoord op de vraag hoe Bitcoin met arbitraire data moet omgaan. De chainsplit liet wel zien hoe moeilijk het is om de regels van Bitcoin zonder brede overeenstemming te wijzigen.